ประปา

วิธีทำ Jar Test หาปริมาณสารส้มที่เหมาะสม ฉบับใช้งานจริง

ขั้นตอนทำ Jar Test ด้วยอุปกรณ์ง่าย ๆ สำหรับประปาหมู่บ้านและผู้ดูแลระบบน้ำ วิธีเตรียมสารละลายสารส้ม 1% ความเร็วกวน เวลาตกตะกอน และการอ่านผล

Jar Test คือการทดลองกับน้ำดิบจริงในภาชนะหลายใบ โดยเติมสารส้มต่างปริมาณกัน เพื่อหาปริมาณน้อยที่สุดที่ให้น้ำใสดี ช่วยประหยัดสารเคมีและได้น้ำคุณภาพสม่ำเสมอ ควรทำทุกครั้งที่น้ำดิบเปลี่ยน เช่น ต้นฤดูฝน

อุปกรณ์

  • บีกเกอร์หรือขวดโหลใสขนาด 1 ลิตร จำนวน 6 ใบ (ใช้ขวดน้ำพลาสติกตัดปากได้)
  • เครื่องกวน Jar Tester หรือไม้คน/ช้อนสำหรับกวนด้วยมือ
  • สารส้มผง ตาชั่งละเอียด และกระบอกฉีดยา/หลอดหยดสำหรับตวง
  • น้ำดิบตัวอย่างอย่างน้อย 6 ลิตร
  • (ถ้ามี) เครื่องวัดความขุ่น และเครื่องวัด pH

เตรียมสารละลายสารส้ม 1%

ละลายสารส้มผง 10 กรัม ในน้ำสะอาดให้ได้ปริมาตร 1 ลิตร จะได้สารละลายเข้มข้น 10,000 มก./ลิตร

สารละลาย 1% จำนวน 1 มิลลิลิตร เติมในน้ำ 1 ลิตร = สารส้ม 10 มก./ลิตร

ขั้นตอนทดลอง

  1. เทน้ำดิบใส่ภาชนะใบละ 1 ลิตร ทั้ง 6 ใบ ติดป้ายหมายเลข
  2. เติมสารละลาย 1% ใบละ 0, 1, 2, 3, 4, 5 มล. (= 0, 10, 20, 30, 40, 50 มก./ลิตร) ถ้าน้ำขุ่นมากให้ขยับช่วงสูงขึ้น
  3. กวนเร็ว ประมาณ 100–150 รอบ/นาที นาน 1 นาที
  4. กวนช้า ประมาณ 20–40 รอบ/นาที นาน 15–20 นาที สังเกตขนาดฟล็อก
  5. ตั้งทิ้งไว้ 30 นาที
  6. ดูความใสของน้ำส่วนบน วัดความขุ่นและ pH (ถ้ามีเครื่องมือ)

อ่านผลและนำไปใช้

เลือกใบที่ใช้สารส้มน้อยที่สุดแต่ให้น้ำใสดี ไม่จำเป็นต้องเลือกใบที่ใสที่สุด เพราะมักสิ้นเปลืองเกินจำเป็น แล้วนำไปคำนวณการใช้จริง

สารส้มที่ใช้ (กก./วัน) = อัตราที่ได้ (มก./ลิตร) × ปริมาณน้ำผลิต (ลบ.ม./วัน) ÷ 1,000

ตัวอย่าง: ได้ผล 30 มก./ลิตร ผลิตน้ำวันละ 120 ลบ.ม. → 30 × 120 ÷ 1,000 = 3.6 กก./วัน หรือประมาณ 108 กก./เดือน

ถ้าทุกใบไม่เกิดฟล็อกเลย ให้ตรวจ pH ของน้ำ สารส้มทำงานได้ดีช่วง pH ประมาณ 6–7.5 น้ำที่ความเป็นด่างต่ำอาจต้องเติมปูนขาวร่วมด้วย

คำถามที่พบบ่อย

ต้องทำ Jar Test บ่อยแค่ไหน?

อย่างน้อยทุกครั้งที่คุณภาพน้ำดิบเปลี่ยนชัดเจน เช่น ช่วงต้นและปลายฤดูฝน หรือหลังฝนตกหนัก ระบบที่ใช้น้ำผิวดินควรทำเป็นประจำ เช่น ทุกสัปดาห์หรือทุกเดือน

ไม่มีเครื่องกวน Jar Tester ทำได้ไหม?

ทำได้ ใช้การกวนด้วยมือให้จังหวะเท่ากันทุกใบ ผลอาจคลาดเคลื่อนบ้างแต่ยังช่วยหาช่วงปริมาณที่เหมาะสมได้ดีกว่าการกะประมาณ

สินค้าที่เกี่ยวข้อง

ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบการใช้งาน ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์หรือวิชาชีพเฉพาะ โปรดอ่านฉลากสินค้าและปฏิบัติตามคำแนะนำของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

อ่านต่อ

ประปา

สารส้มและคลอรีนในระบบประปาหมู่บ้าน: ขั้นตอน ปริมาณ และการคำนวณ

คู่มือสำหรับผู้ดูแลประปาหมู่บ้านและ อปท. ขั้นตอนผลิตน้ำประปาด้วยสารส้มและคลอรีน อัตราการใช้ วิธีคำนวณปริมาณต่อเดือนเพื่อตั้งงบประมาณจัดซื้อ และการตรวจคลอรีนคงเหลือ

อ่าน 8 นาที
พื้นฐาน

สารส้มคืออะไร? ชนิด คุณสมบัติ และประโยชน์ที่ควรรู้

รู้จักสารส้ม (Alum) ให้ครบในหน้าเดียว สารส้มทำจากอะไร มีกี่ชนิด ทำไมทำให้น้ำใส ใช้ทำอะไรได้บ้าง และข้อควรระวังในการใช้งาน

อ่าน 6 นาที
เลือกซื้อ

สารส้มขุ่นกับสารส้มใส ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี

เปรียบเทียบสารส้มขุ่น (อะลูมิเนียมซัลเฟต) กับสารส้มใส (อะลูมิเนียมแอมโมเนียมซัลเฟต) ทั้งการละลาย ราคา การใช้งาน และวิธีเลือกชนิดก้อนหรือผงให้เหมาะกับงาน

อ่าน 5 นาที

ต้องการสารส้มหรือคลอรีน? ทักมาได้เลย

แจ้งชนิดสินค้า ปริมาณ และจังหวัดที่จัดส่ง ทีมงานจะตอบกลับพร้อมราคาและค่าจัดส่งให้โดยเร็ว