วิธีใช้สารส้มทำน้ำให้ใส: แกว่งสารส้มอย่างไร ใช้ปริมาณเท่าไรถึงพอดี
ขั้นตอนแกว่งสารส้มในโอ่งและถังให้น้ำใส พร้อมตารางปริมาณสารส้มตามขนาดภาชนะ วิธีแก้น้ำไม่ใส และข้อควรรู้ก่อนนำน้ำไปดื่ม
การแกว่งสารส้มเป็นวิธีทำน้ำขุ่นให้ใสที่ง่ายและถูกที่สุด ใช้ได้กับน้ำฝน น้ำบ่อ น้ำคลอง หรือน้ำประปาที่ขุ่นหลังน้ำท่วม หัวใจสำคัญคือ ใช้ปริมาณพอดี กวนให้ถูกจังหวะ และปล่อยให้นิ่งนานพอ
วิธีที่ 1: แกว่งสารส้มก้อนในโอ่ง
- เติมน้ำให้เต็มภาชนะ — ใช้โอ่ง ถัง หรือแท็งก์ที่สะอาด
- แกว่งสารส้ม — จับก้อนสารส้ม (อาจใส่ตะกร้าหรือถุงตาข่ายผูกเชือก) แกว่งเป็นวงกลมใต้ผิวน้ำ ประมาณ 10–20 รอบสำหรับโอ่ง 200 ลิตร
- สังเกตตะกอน — เมื่อเริ่มเห็นเกล็ดตะกอนเล็ก ๆ ลอยในน้ำ ให้หยุดแกว่งและยกก้อนขึ้น
- ปล่อยให้นิ่ง — ปิดฝา ห้ามคน อย่างน้อย 1–2 ชั่วโมง ถ้าข้ามคืนจะใสที่สุด
- แยกน้ำใส — ตักหรือใช้สายยางกาลักน้ำจากด้านบน อย่าให้ตะกอนก้นฟุ้ง
- ล้างตะกอน — เทตะกอนก้นภาชนะทิ้งเป็นระยะ
วิธีที่ 2: ใช้สารส้มผง (ควบคุมปริมาณได้แม่นกว่า)
- คำนวณปริมาณจากปริมาตรน้ำ (ดูตารางด้านล่าง หรือใช้ เครื่องคำนวณสารส้ม)
- ละลายผงสารส้มในน้ำ 1 ขันจนหมด
- เทสารละลายลงภาชนะ แล้วคนเร็วประมาณ 1 นาที
- คนช้า ๆ อีก 5–10 นาที ให้ตะกอนจับตัวเป็นก้อน
- ปล่อยนิ่งให้ตกตะกอน แล้วแยกน้ำใส
ปริมาณสารส้มที่แนะนำ
โดยทั่วไปน้ำขุ่นใช้สารส้มประมาณ 10–60 มิลลิกรัมต่อลิตร ขึ้นกับความขุ่น ตารางนี้เป็นค่าเริ่มต้นสำหรับทดลอง (สารส้มผง 1 ช้อนชา ≈ 4–5 กรัม)
| ปริมาตรน้ำ | ขุ่นน้อย (~15 มก./ล.) | ขุ่นปานกลาง (~30 มก./ล.) | ขุ่นมาก (~60 มก./ล.) |
|---|---|---|---|
| ถัง 20 ลิตร | 0.3 กรัม | 0.6 กรัม | 1.2 กรัม |
| ถัง 100 ลิตร | 1.5 กรัม | 3 กรัม | 6 กรัม |
| โอ่ง 200 ลิตร | 3 กรัม | 6 กรัม (≈ 1 ช้อนชาพูน) | 12 กรัม |
| แท็งก์ 1,000 ลิตร (1 ลบ.ม.) | 15 กรัม | 30 กรัม | 60 กรัม |
| แท็งก์ 2,000 ลิตร | 30 กรัม | 60 กรัม | 120 กรัม |
คำนวณปริมาณสารส้มตามขนาดภาชนะของคุณ
แกว่งแล้วน้ำไม่ใส แก้อย่างไร
| อาการ | สาเหตุที่เป็นไปได้ | วิธีแก้ |
|---|---|---|
| ไม่เกิดตะกอนเลย | สารส้มน้อยเกินไป / น้ำเป็นกรดมาก | เพิ่มสารส้มทีละน้อย ถ้าน้ำเป็นกรดให้ปรับด้วยปูนขาวเล็กน้อย |
| ตะกอนเล็ก ลอยไม่จม | กวนแรงเกินไปหรือนานเกินไป / ปล่อยนิ่งไม่พอ | คนช้าลง แล้วปล่อยนิ่งนานขึ้น |
| น้ำใสแต่มีรสเปรี้ยวฝาด | ใช้สารส้มมากเกินไป | ครั้งต่อไปลดปริมาณ ผสมน้ำใหม่เพื่อเจือจาง |
| น้ำขุ่นกลับมาอีก | ตะกอนก้นถูกกวนขึ้น | ตักน้ำจากด้านบนอย่างเบามือ แยกน้ำใสไปเก็บอีกภาชนะ |
| น้ำมีสีเหลืองหรือกลิ่นสนิม | มีเหล็ก/แมงกานีสละลาย (มักพบในน้ำบาดาล) | สารส้มช่วยได้น้อย ควรเติมอากาศและกรอง |
น้ำแกว่งสารส้มดื่มได้ไหม
ยังไม่ควรดื่มทันที สารส้มกำจัดความขุ่นและเชื้อโรคบางส่วนที่ติดไปกับตะกอน แต่ไม่ได้ฆ่าเชื้อ ก่อนดื่มให้เลือกวิธีใดวิธีหนึ่ง
- ต้มให้เดือดอย่างน้อย 1 นาที
- เติมคลอรีนในปริมาณที่เหมาะสม แล้วทิ้งไว้อย่างน้อย 30 นาที — ดู เครื่องคำนวณคลอรีน
- กรองผ่านเครื่องกรองน้ำที่ได้มาตรฐาน
คำถามที่พบบ่อย
แกว่งสารส้มแล้วต้องรอนานแค่ไหน?
อย่างน้อย 1–2 ชั่วโมง ตะกอนส่วนใหญ่จะจมลง ถ้าปล่อยข้ามคืนน้ำจะใสมากขึ้น ในอากาศเย็นการตกตะกอนจะช้ากว่าปกติ
โอ่ง 200 ลิตรใช้สารส้มเท่าไร?
ถ้าใช้สารส้มผง เริ่มที่ประมาณ 3–6 กรัม (ราว 1 ช้อนชา) สำหรับน้ำขุ่นน้อยถึงปานกลาง ถ้าใช้ก้อน แกว่งประมาณ 10–20 รอบแล้วสังเกตตะกอน
แกว่งสารส้มมากเกินไปอันตรายไหม?
น้ำจะมีรสเปรี้ยวฝาดและเป็นกรดมากขึ้น ไม่เหมาะนำไปบริโภค ควรเจือจางหรือทิ้ง แล้วลดปริมาณในครั้งถัดไป
สารส้มใช้กับน้ำท่วมได้ไหม?
ใช้ทำน้ำขุ่นหลังน้ำท่วมให้ใสเพื่อใช้ชำระล้างได้ แต่น้ำท่วมมักมีเชื้อโรคและสารปนเปื้อน ห้ามนำไปดื่มแม้ใสแล้ว เว้นแต่ผ่านการฆ่าเชื้อและเป็นแหล่งน้ำที่ปลอดภัย
สินค้าที่เกี่ยวข้อง
ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปเพื่อประกอบการใช้งาน ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์หรือวิชาชีพเฉพาะ โปรดอ่านฉลากสินค้าและปฏิบัติตามคำแนะนำของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง